پروپوزال نویسی واژه آشنایی بین پژوهشگران و دانشجویان هست. تمامی دانشجویان مقطع تحصیلات تکمیلی و حتی در برخی دانشگاه‌‌ها و رشته‌ها در مقطع کارشناسی برای اخذ مدرک باید یه پروپوزال بنویسن و اونو انجام بدن. بنابراین داشتن دانش و مهارت پروپوزال نویسی یه موضوع مهمه که باید به اون توجه بشه. یکی از بخش‌های مهم پروپوزال، روش کار اون هست که در این مقاله در خصوص اون صحبت می‌کنیم.

در این مقاله چی یاد میگیریم؟

موضوعاتی که در این مقاله بیان می‌شه ذهن شما رو برای نوشتن یه روش کار مناسب برای پروپوزال آماده می‌کنه. سرفصل‌های اصلی این مقاله عبارتند از:

اهمیت نوشتن یه روش کار خوب

به کار بردن مقاله پایه (مقاله بیس)

نوع پژوهش

محیط پژوهش

جامعه پژوهش

نمونه گیری

حجم نمونه

روش و ابزار گرد‌آوری داده‌ها

تحلیل داده‌ها

در ادامه هر یک از این بخش‌ها به تفکیک توضیح داده می‌شن.

https://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1398/11/21/11352264_627.jpg

اهمیت نوشتن یه روش کار خوب

حتما فیلم‌های مختلفی رو در خصوص جویندگان گنج دیدید. معمولا در این فیلم‌‌ها گروه تجسس یه نقشه دارن و طبق اون به جستجوی گنج می‌پردازن. در پژوهش روش کار حجم نقشه ما رو داره. بنابراین هرچقدر این نقشه بهتر نوشته بشه می‌تونه ما رو سریع‌تر و دقیق‌تر به گنجمون که همون پاسخِ سوال پژوهشیمون هست برسونه.

به کاربردن مقاله پایه (مقاله بیس)

یه نکته‌ای که باید در خصوص نوشتن یه روش کار خوب در نظر بگیرید اینه که این روش اجرایی باشه. یعنی با توجه به محدودیت‌های زمانی، مکانی، هزینه‌ای و...‌ که هر پژوهش و پژوهشگری با اون دست و پنجه نرم می‌کنه بتونید به بهترین وجه به سوال پژوهشتون رو پاسخ بدید. یکی از کارهایی که می‌تونید برای کب اطمینان از درست بودن روش کارتون انجام بدید استفاده از یک مقاله پایه یا مقاله بیس هست. مقاله پایه، مقاله‌ای هست که در خصوص یک پژوهش مشابه پژوهش شما انجام شده. با بررسی این مقاله و روش کار اون شما می‌تونید اطمینان بیشتری نسبت به اثربخشی روش کار پروپوزال یا طرح پژوهشیتون داشته باشید. اینو فراموش نکنید که منظور از استفاده از مقاله بیس کپی کردن یه روش کاره!! خیر، بلکه هدف اصلی ما در بررسی مقالات پایه آشنایی با روش‌‌هایی هست که سایر پژوهشگران به سوالات مشابه سوال تحقیق ما پاسخ دادن. با بررسی این روش‌ها و ایده گرفتن از اون‌ها می‌تونیم امیدوار باشیم که روش‌کار مورد استفاده‌مون مناسب هست.

با بررسی مقاله پایه و روش کار اون شما می‌تونید اطمینان بیشتری نسبت به اثربخشی روش کار پروپوزال یا طرح پژوهشیتون داشته باشید.

به طور کلی بخش‌هایی که در یک روش کار باید مورد توجه قرار بگیرن شامل موارد زیر هستن:

نوع پژوهش

پژوهش‌ها رو می‌تونیم از زوایای مختلفی بررسی کنیم. به عبارت دیگه با توجه به اینکه هدف از پژوهش ما چی هست، نتایج اون چه کاربردی داره، در اون از چه داده‌هایی استفاده می‌شه‌ و.. می‌تونیم دسته‌بندی‌های مختلفی داشته باشیم. با این حال، دسته‌بندی‌های مختلف پژوهش شامل موارد زیر هستن:

دسته‌بندی بر اساس هدف پژوهش شامل همبستگی، تببین، اکتشاف و توصیف؛

دسته‌بندی بر اساس منبع داده‌ها شامل اولیه و ثانویه؛

دسته‌بندی بر اساس کاربرد نتایج شامل بنیادی، کاربردی و توسعه‌ای؛

و دسته بندی بر اساس انواع اطلاعات مورد جستجو شامل کیفی و کمی.

محیط پژوهش

هر پژوهش در یک محیط خاص انجام می‌شه. منظور از محیط پژوهش در حقیقت بافتار یا فیلدی هست که پژوهش در اون اتفاق می‌افته. برای نمونه اگه قراره شما مطالعه‌ای بر روی دانش‌آموزان کلاس پنجم پژوهشی انجام بدید محیط پژوهش شما مدارس ابتدایی خواهد بود. قطعا مدارس دوره اول متوسطه نمی‌تونن محیط پژوهش شما باشن چون عامل‌های مورد بررسی در پژوهش شما (یعنی همون دانش‌اموزان کلاس پنجم) در مدارس دوره متوسطه نیستن. یه مثال دیگه: فرض کنید شما می‌خواید قوانین و مقررات مربوط به گمرک ایران رو بررسی کنید. قاعدتا برای بررسی این قوانین لازم نیست معاهدات بین المللی و یا قوانین سایر کشورها بررسی بشن. بنابراین جامعه پژوهش شما می‌شه مجموعه قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی ایران.

منظور از محیط پژوهش در حقیقت بافتار یا فیلدی هست که پژوهش در اون اتفاق می‌افته.

جامعه پژوهش

اگه شما یه ظرف آجیل رو در نظر بگیرید، خود ظرف حجم محیط پژوهش رو داره و آجیل‌های داخل اون جامعه پژوهش هستن. جامعه پژوهش در حقیقت عواملی هستن که ما می‌خوایم روی اون‌ها پژوهش انجام بدیم. برای نمونه در مثال قبل دانش‌آموزان کلاس پنجم دبستان جامعه پژوهش ما هستن و قاعدتا دانش‌آموزان سایر مقاطع در پژوهش مورد بررسی قرار نمی‌گیرن. در حقیقت جامعه پژوهش بیان می‌کنه پژوهش ما اختصاصا برای کدوم بخش از محیط پژوهش انجام می‌شه.

https://cochrana.ir/wp-content/uploads/2018/06/dreamstime_s_97267612.jpg

تعیین حجم نمونه و نمونه گیری

در بسیاری از پژوهش‌ها به دلیل زیاد بودن تعداد جامعه پژوهش، لازم هست نمونه‌گیری به عمل بیاد. منظور از نمونه‌گیری یه گروهی از عوامل مورد بررسی در جامعه پژوهش ما هستن که به جای اینکه پژوهش رو بر روی همه اعضای جامعه انجام بدیم روی این نمونه کوچک انجام می‌دیم. حسنی که نمونه‌گیری برای ما داره اینه که با کم شدن تعداد عوامل مورد بررسی، دقت پژوهش رو افزایش می‌ده. البته باید در نظر داشته باشیم که تمامی فرایند نمونه‌گیری- از انتخاب حجم نمونه تا انتخاب نمونه‌ها- باید با دقت و زیر نظر مشاور آماری یا متخصص مربوطه انجام بشه. چون اگه تعداد نمونه‌ها به اشتباه بیشتر یا کمتر انتخاب بشن می‌تونن در نتایج اختلال ایجاد کنن.

تمامی فرایند نمونه‌گیری- از انتخاب حجم نمونه تا انتخاب نمونه‌ها- باید با دقت و زیر نظر مشاور آماری یا متخصص مربوطه انجام بشه.

روش‌های مختلفی برای تعیین حجم نمونه و نمونه‌گیری وجود داره که با توجه به نوع مطالعه -مثلا کمی یا کیفی بودن اون- در هر پژوهش متفاوته. با این حال در برخی از پژوهش‌ها به دلیل نوع خاص جامعه پژوهش و تعداد کم اون از نمونه‌گیری صرف نظر و به عبارت دیگه سرشماری انجام می‌شه (یعنی همه اعضای جامعه مورد بررسی قرار می‌گیرن).

روش و ابزار گرد‌آوری داده‌ها

روش‌ها و ابزارهای مختلفی برای گردآوری داده‌ها وجود داره. بر اساس اینکه نوع مطالعه ما چی باشه و هدفمون از انجام مطالعه چی هست روش و ابزار گرداوری داده‌ها متفاوته. برای مثال در اکثر مطالعات کمی علوم انسانی روش گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌ هست در حالی که در مطالعات کیفی علوم زیستی ممکنه روش‌های تهاجمی مثل نمونه‌گیری خون باشه. در خیلی از پژوهش‌ها هم با استفاده از ابزار چکلیست و روش مشاهده نمونه‌ها جمع‌آوری می‌شه. در اکثر پژوهش‌های کیفی هم از روش مصاحبه عمیق استفاده می‌شه.

تحلیل داده‌ها

داده‌های گرداوری شده در حقیقت مجموعه‌ای از اطلاعات خام هستن که نیاز به پردازش دارن. اینکه این اطلاعات چه ارتباطی با هم دارن و چه پاسخی به سوال پژوهشی ما می‌دن در تحلیل داده‌ها اتفاق می‌افته. تحلیل داده‌ها به صورت‌های مختلفی انجام می‌شه چون همونطور که گفته شد روش‌ها و انواع مختلفی از داده‌ها وجود داره. بنابراین بر اساس نوع داده و اینکه سوال پژوهش ما چی هست از تحلیل مناسب داده استفاده می‌کنیم.

جمع بندی

در این مقاله به بررسی روش کار پروپوزال پرداختیم و اجزای مختلف اون رو مورد بررسی قرار دادیم. پیشنهاد می‌کنم اگه می‌خواید کلیه اطلاعات مربوط به پروپوزال نویسی رو یاد بگیرید محصول رایگان پروپوزال نویسی رو همین الان دانلود کنید!

اگه درباره این مقاله سوالی دارید آخر این نوشته بپرسید.

دوستدار شما- خاطره خانجانخانی 😊

دیدگاهتان را بنویسید