پیدا کردن موضوع پایان نامه یکی از دغدغه‌های همه دانشجوها هست. خصوصا دانشجویان تحصیلات تکمیلی که بسیاری از اون‌ها تجربه ارائه پایان نامه یا کار تحقیقاتی رو در دوره کارشناسیشون نداشتن.

چند روز پیش یکی از دوستان خوب دوره ارشد رشته مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی دانشگاه علوم پزشکی تهران به من پیام دادند و این سوال رو پرسیدند:

سلام خانم دکتر

برای اینکه بتونم کار خوبی انجام بدم برای پایان نامه، چیکار‌کنم؟ سرچ کردم و حوزه های مورد علاقمو پیدا کردم تقریبا ولی اینقدررر حوزه سلامت گسترده هست که نمیتونم با این قدر سرچ کردن قانع بشم که لزوما این مقدار کافی هست.

 

ناخودآگاه یاد اولین پروپوزالی که با دوستم - امیدوارم هرجا هست سالم و سلامت باشه- توی دوران کارشناسی نوشتیم افتادم. اون موقع ما ترم یک بودیم و عملا هیچ واحد درسی تخصصی نگذرونده بودیم! ولی هر دومون دوست داشتیم وارد حوزه‌های پژوهشی بشیم.

تنها چیزی که ما از رشته‌مون می‌دونستیم، اسم رشته‌مون بود! و من یادمه که اولین سرچی که انجام دادیم این بود که اسم رشته‌مون رو در موتورجستجوی گوگل اسکالر جستجو کردیم تا ببینیم بقیه چه مقالاتی در حوزه رشته ما نوشتن؟ و از اونجا بود که اولین موضوع پژوهشیمون رو انتخاب کردیم.

از خاطره گفتن که بگذریم، من تجربیاتی که خودم داشتم رو در اختیار این دوست ارشدم قرار دادم که بد ندیدم با شما هم به اشتراک بذارم:

لطفا از این راهکارها ایده بگیرید و راهکار مناسب با خودتون رو خلق کنید!

مشخصه که اولین قدم برای انتخاب یک موضوع مناسب، اینه که بدونید به چه حوزه‌ای علاقه دارید؟ یادتون باشه شما قراره به مدت حداقل یک سال در دوره ارشد و یا 3 سال در دوره دکتری روی یک موضوع کار کنید و پژوهش کنید و به عبارتی با اون زندگی کنید! بنابراین علاقه داشتن به موضوع خیلی مهمه و اگه علاقه نداشته باشید ممکنه در بین راه دلسرد بشید و کار بی کیفیتی ارائه بدید.

اولین قدم برای انتخاب یک موضوع مناسب، اینه که بدونید به چه حوزه‌ای علاقه دارید؟  علاقه داشتن به موضوع خیلی مهمه و اگه علاقه نداشته باشید ممکنه در بین راه دلسرد بشید و کار بی کیفیتی ارائه بدید.

 

اما از کجا بفهمیم که به چه حوزه‌ای علاقه داریم؟

راه یک: مرور سرفصل‌های آموزشی

یکی از آسون‌ترین راه‌ها، مرور سرفصل‌های آموزشی هست. با مرور سرفصل‌های آموزشی که در دوره کارشناسی و یا ارشد گذروندید تا حدودی می‌تونید مشخص کنید که به چه حوزه‌هایی علاقه دارید. برای مثال من بیشتر به حوزه‌های جامعه شناسی علاقه دارم تا حوزه‌های اقتصاد. بنابراین بیشتر پژوهش‌هایی که کار می‌کنم که بیشتر در حوزه جامعه شناسی باشه و با مردم سروکار داشته باشه.

مرور سرفصل‌های آموزشی یکی از راه‌های پیدا کردن حوزه مورد علاقه‌مون هست

راه دو: مرور پایان نامه‌های انجام شده

یکی دیگه از راه‌هایی که می‌تونید حوزه‌های مورد علاقه‌تون رو پیدا کنید، مرور پایان نامه‌هایی هست که توسط دانشجویان پیشین انجام شده. بسیاری از پایان نامه‌ها در انتها پیشنهادهایی برای پروژه‌های آینده ارائه می‌دن که خیلی می‌تونه به شما دید بده. ضمن اینکه خود اون پایان ‌نامه‌ هم می‌تونه یه منبع خوب برای پیدا کردن حوزه پژوهشی دلخواه باشه.

مرور پایان‌نامه‌های انجام شده یکی از راه‌های پیدا کردن حوزه مورد علاقه‌مون هست

راه سه: مرور مقالات

سومین راهی که می‌تونید حوزه مورد علاقه‌تون رو پیدا کنید، جستجو و مطالعه مقالات مربوط به رشته‌تون هست. ببینید سایر پژوهشگران توی چه حوزه‌هایی کار می‌کنن و آیا شما به اون حوزه‌ها علاقه دارید یا نه؟ ضمن اینکه در خیلی از مقالات بر اساس نتایج اون مقاله پیشنهادهایی ارائه می‌شه که می‌تونید اون‌ها رو هم بررسی کنید.

مرور مقالات یکی از راه‌های پیدا کردن حوزه مورد علاقه‌مون هست

چطور با حوزه های گسترده روبرو بشیم؟

اما همونطور که دوستم از من پرسیدن، اونقدر حوزه‌ها گسترده هستن که نمی‌دونیم کدوم بخش اون حوزه رو مطالعه کنیم؟ برای مثال اگه من بخوام در حوزه خیرین سلامت مطالعه کنم، موضوعات مختلفی وجود داره. مثلا اینکه چرا برخی خیرین تمایل دارن به جای انجام کار خیر در سایر حوزه‌ها، در حوزه سلامت کار کنن؟ خیرینی که در حوزه سلامت کار می‌کنن بیشتر توی چه زمینه‌هایی دوست دارن اقدام کنن؟ سالانه چند در صد از هزینه‌های نظام سلامت توسط خیرین پرداخت می‌شه؟ چه حوزه‌های دیگه‌ای وجود داره که می‌تونیم از کمک خیرین در اون‌ها استفاده کنیم؟ چطور می‌تونیم خیرین سایر حوزه‌ها مثل مدرسه سازی رو به انجام کار خیر در نظام سلامت ترغیب کنیم و.... مشخصه که تمرکز بر روی هر کدوم از این حوزه‌ها نیازمند یه مطالعه برزگ هست و اینکه ما کدوم حوزه رو انتخاب کنیم می‌تونه به دغدغه و چالش باشه. در ادامه سه روش بهتون می‌گم که می‌تونید از طریق اون‌ها موضوع مورد علاقه‌تون رو پیدا کنید.

روش اول: پرس و جو از کسانی که در مقام تصمیم‌گیری قرار دارن

یک راه آسون برای انتخاب بهترین موضوع در حوزه مورد علاقه‌تون اینه که از کسانی که در سطوح تصمیم‌گیری قرار دارن سوال کنید. برای مثال برید و از مدیر بیمارستان و یا هر سازمان دیگه‌ که قراره پژوهشتون رو در اون قرار بدید، سوال کنید در فلان حوزه چه مشکلاتی دارن و چه نیازهای پژوهشی دارن؟ برای مثال اگه می‌خواید در زمینه منابع انسانی بیمارستان کار کنید می‌تونید با مدیر بیمارستان صحبت کنید و بپرسید چالش‌های منابع انسانی در اون بیمارستان چی هست؟ مطمئن باشید اون‌ها خیلی استقبال می‌کنن، چراکه به دلیل بالا بودن حجم کاریشون نمی‌تونن شخصا راهکارهای علمی برای حل چالش‌هاشون پیدا کنن.

از کسانی که در سطوح تصمیم‌گیری قرار دارن سوال کنید. اون‌ها می‌تونن چالش‌ها و موضوعات خوبی به شما پیشنهاد بدن

روش دوم: پرس و جو از کارشناسان و سطوح میانی و عملیاتی

گاهی وقت‌ها دسترسی به مدیران و سطوح کلان سخت‌تره. در چنین مواردی می‌تونید از سطوح پایین‌تر سوال کنید. افرادی که در سطوح میانی و عملیاتی سازمان‌ها قرار دارن می‌تونن اطلاعات مفیدی به شما بدن. البته گاهی اوقات لازمه از چندین نفر سوال کنید تا بتونید اطلاعات جامعی در حوزه مورد بررسی‌تون پیدا کنید. چراکه کارشناسان معمولا در یه حوزه کار می‌کنن و اطلاعات جامعی از سایر بخش‌های سازمان ندارن.

کارشناسان و کارمندان منبع خوبی برای پیدا کردن مشکلات پژوهشی هستن

روش سوم: مشاهده

اگه نه به سطوح تصمیم‌گیری دسترسی داشتید و نه کارشناسان، می‌تونید از طریق مشاهده اطلاعات کاملی و خوبی بدست بیارید. شاید باور نکنید، اما گاهی اوقات با مشاهده اطلاعاتی به دست میارید که حتی تصمیم‌گیران سازمان هم متوجه اون‌ها نشدن. می‌تونید مثل یه ارباب رجوع وارد سازمان بشید و رفتار افراد رو بررسی و نکات مهمش رو یادداشت کنید. توجه داشته باشید که عکس گرفتن یا ضبط فیلم و صدا غیر قانونی هست و می‌تونن از شما شکایت کنن. همچنین می‌تونید با بقیه ارباب رجوع‌ها هم صحبت کنید و نظرشون رو بپرسید که برای این کار بهتره از قبل با مدیریت سازمان هماهنگ بشید.

مشاهده یکی از آسون‌ترین و بی دردسرترین راه برای پیدا کردن یک موضوع پژوهشی هست

خب، شاید این سوال براتون پیش بیاد که این راهکارها برای رشته من قابل استفاده نیست. اگه اینطوره می‌تونید از راهکارهای پیشنهادی من ایده‌بگیرید و بر اساس موضوع پژوهشتون راهکارهای جدیدی خلق کنید!! مطمئنم که شما می‌تونید از پس اون بر بیاین. امیدوارم هرچه سریع‌تر بتونید موضوع مناسبی برای خودتون پیدا کنید.

اگه درباره این مقاله سوالی دارید آخر این نوشته بپرسید.

دوستدار شما- خاطره خانجانخانی

 

دیدگاهتان را بنویسید